Een team waarin fouten gemaakt mogen worden. Waar iedereen durft te zeggen wat hij denkt. Waar mensen initiatief tonen, vragen stellen, risico’s nemen én elkaar helpen. Dat klinkt als een droomteam, toch? Wat deze teams gemeen hebben, is psychologische veiligheid.
Maar hoe zorg je er als leider voor dat die veiligheid er ook echt ís? Want zonder de juiste aanpak blijft het bij goede intenties. In deze blog lees je wat psychologische veiligheid precies is, waarom het cruciaal is voor prestaties en hoe jij als leider het verschil kunt maken.
Wat is psychologische veiligheid?
Psychologische veiligheid betekent dat teamleden zich veilig voelen om zich uit te spreken zonder bang te zijn voor negatieve gevolgen. Ze durven hun mening te geven, twijfels uit te spreken, fouten toe te geven en vragen te stellen. Niet omdat het moet, maar omdat ze erop vertrouwen dat hun bijdrage welkom is.
De term werd bekend dankzij onderzoek van Google (Project Aristotle), waarin psychologische veiligheid naar voren kwam als de belangrijkste factor voor succesvolle teams. Teams met een hoge mate van psychologische veiligheid presteren beter, innoveren meer en tonen meer betrokkenheid.
Meer hierover lees je op onze pagina over teamontwikkeling.
Waarom psychologische veiligheid essentieel is
Zonder psychologische veiligheid ontstaan er blinde vlekken, terughoudendheid en eilandjes in je team. Mensen gaan zich aanpassen, houden ideeën voor zich of spelen op veilig. Dat leidt niet alleen tot minder innovatie, maar ook tot meer fouten en frustraties.
Met psychologische veiligheid ontstaat het tegenovergestelde:
- Teamleden durven te experimenteren.
- Fouten worden sneller hersteld.
- Feedback wordt sneller gedeeld.
- Iedereen voelt zich verantwoordelijk voor het teamresultaat.
Als leider heb je hierin een cruciale rol. Wil je meer weten over jouw rol hierin? Bekijk dan onze pagina over leiderschapsontwikkeling.
6 manieren om als leider psychologische veiligheid te vergroten
- Geef zelf het goede voorbeeld – Wil je dat anderen open zijn? Begin dan zelf. Deel je twijfels, geef je fouten toe en toon kwetsbaarheid. Als jij als leider perfect probeert te zijn, geef je onbewust het signaal af dat falen onwenselijk is.
- Reageer constructief op fouten – Wordt iemand afgestraft op een fout, dan is de kans klein dat anderen zich nog uitspreken. Reageer op fouten met nieuwsgierigheid: “Wat kunnen we hiervan leren?” of “Wat had je op dat moment nodig gehad?” Dat verlaagt de drempel voor openheid.
- Moedig vragen en ideeën aan – Wacht niet af tot mensen iets durven zeggen, nodig ze actief uit. Stel vragen als: “Hoe kijk jij hier tegenaan?”, “Wat zou jij anders doen?” of “Zijn er risico’s die we over het hoofd zien?” Zo laat je zien dat ieders input ertoe doet.
- Herken en benoem positieve bijdragen – Zeker in het begin is het belangrijk om gewenst gedrag te bekrachtigen. Geef complimenten aan teamleden die hun stem laten horen, een moeilijk gesprek voeren of kritisch durven zijn. Zo bouw je aan gewenning én vertrouwen.
- Creëer rituelen van openheid – Werk je met vaste teammomenten? Gebruik die dan ook om openheid te stimuleren. Denk aan wekelijkse check-ins waarin teamleden kunnen delen wat goed ging, wat lastig was en waar ze hulp bij nodig hebben. Of sluit projecten af met een gezamenlijke reflectie.
- Bewaak veilige groepsnormen – Let op de informele groepscultuur. Worden grappen ten koste van anderen gemaakt? Wordt er gelachen om ‘domme’ vragen? Als leider moet je hier alert op zijn en zo nodig ingrijpen. Onveiligheid ontstaat vaak subtiel en sluipend.
Hoe weet je of er genoeg psychologische veiligheid is?
Een aantal signalen waaraan je kunt zien of de psychologische veiligheid in je team op orde is:
- Er wordt gelachen, maar ook gespiegeld.
- Mensen benoemen twijfels of fouten zonder terughoudendheid.
- Teamleden geven elkaar feedback zonder verwijten.
- Er is ruimte voor discussie én besluitvorming.
- Iedereen voelt zich eigenaar van het gezamenlijke resultaat.
Toch onzeker? Overweeg dan een externe coach. Wij helpen je graag verder via coaching voor leiders en teams.
Psychologische veiligheid vraagt om leiderschap
Psychologische veiligheid ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om intentioneel leiderschap, van iemand die de toon zet, gedrag zichtbaar maakt en verantwoordelijkheid neemt voor het groepsklimaat.
Bij Bstrength begeleiden we leiders en teams bij het creëren van duurzame gedragsverandering. Niet met trucjes of modellen, maar met echte gesprekken, praktijkgerichte begeleiding en een aanpak die past bij jouw realiteit.
Wil jij als leider bouwen aan een veilig én krachtig team?
Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. Samen maken we veiligheid de basis voor prestatie en plezier.
